Świat Prawosławia

Ofiarowanie

Ofiarowanie. Novgorod. XV - początek XVI w.

Ofiarowanie - to spotkanie sprawiedliwego starca Symeona z Dzieciątkiem, Synem Bożym. Słowo "sretenije" w języku staroruskim oznacza "spotkanie".
Według podania, Symeon był jednym z siedemdziesięciu dwóch "komentatorów", którzy w latach rządów Ptolomeusza II w Egipcie przetłumaczyli Biblię na język grecki. Tłumacząc księgę proroka Izajasza, Symeon zwątpił w proroctwo o narodzeniu Dzieciątka (Emanuela) przez Dziewicę (Iż 7,14). Symeonowi zjawił się anioł o powiedział, że nie umrze on, dopóki na własne oczy nie zobaczy Dzieciątka i nie przekona się o wypełnieniu proroctwa.
I oto stary Symeon, zmęczony długim życiem, zmuszony był czekać, aż wypełni się to, co zostało przepowiedziane.
Zgodnie z prawem starotestamentowym, każdy chłopiec pierworodny powinien był być poświęcony Bogu. Na czterdziesty dzień po urodzeniu rodzice przynosili do świątyni Jerozolimskiej chłopca, aby "przedstawić przed Panem", i prawną ofiarę, dwie synagorlice (Łk 2,22-24). Maryja - Matka Boża i Józef przynieśli na czterdziesty dzień po urodzeniu Dzieciątko Jezusa do świątyni. Sprawiedliwy Symeon "natchniony" również przyszedł do świątyni. "I kiedy rodzice przynieśli Dziecię Jezusa, aby dokonać nad Nim prawnego obrzędu, wziął on Go na ręce,
i błogosławiąc Boga powiedział: dzisiaj odpuszczasz sługę Twego, Władco, według słowa Twego, w pokoju; bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie, które przygotowałeś wobec wszystkich narodów, światło na oświecenie pogan i chwałę ludu Twego Izraela". "I powiedział Maryi, jego Matce: oto, leży Ten na upadek i powstanie wielu w Izraelu, i jako przedmiot zwad, - i Tobie Samej miecz przeniknie duszę..."
Te słowa Symeona-Bogopriimca zawierają dwa proroctwa. Pierwsze dotyczące tego, że ludzie, którzy przyjmą jej Syna - Chrystusa, powstaną w duchu, ci zaś, którzy Go nie przyjmą, upadną. Ten zaś, który przyszedł, będzie przedmiotem sporów i prześladowań... Drugie proroctwo dotyczy samej Maryi: "miecz przeniknie duszę" - to delikatne ostrzeżenie przed nadchodzącymi wydarzeniami: Jej Syn zostanie ukrzyżowany i umrze w mękach... W spotkaniu z Dzieciątkiem w świątyni brała udział także prorokini Anna, "córka Fanuila, z pokolenia Asira, która doczekała głębokiej starości, przeżywszy z mężem od dziewictwa swego siedem lat, wdowa lat osiemdziesięciu czterech, która nie odchodziła od świątyni, postem i modlitwą służyła Bogu dzień i noc". I ona, zobaczywszy Dziecię, mówiła o Nim wszystkim, którzy oczekiwali zbawienia, i chwaliła Pana.
Ofiarowanie - to dowód dokonania się proroctw: na świecie pojawiło się Dziecię, poczęte z Ducha Świętego i narodzone z niepokalanej Dziewicy. Na świat przyszedł wcielony pod ludzką postacią Bóg.
Ofiarowanie - to także spotkanie Starego i Nowego Testamentu. Starzec Symeon jest uosobieniem Starego Testamentu, "odchodzący dziś w pokoju". Dzieciątko to Zbawienie, które przyszło na świat, Nowy Testament między Bogiem a ludźmi. Ikonografia większości ruskich ikon "Ofiarowania" zbudowana jest tak, że Dzieciątko znajduje się w centrum obrazu nad tronem i pod kiworijem, poddaszem, pod którym na ołtarzu poświęcane są dary.
Jego, "niewmiestimogo", troskliwie i ostrożnie trzyma pochylony ku niemu Symeon-Bogopiimiec. Maryja stoi z lewej strony. Jej poza, jej twarz wyrażają całą gamę uczuć, a w duszy od dziś i na zawsze zamieszkał niepokój. Za Maryją stoi Józef, trzymający dwa gołębie (albo dwie synagorlice). A za plecami Symeona widoczna jest Anna. Jej twarz to twarz uduchowionej prorokini. Tron i kiworij stoją za postaciami Maryi i Symeona, jednak przez ciągłą względność i symbolikę chwytów plastycznych zrozumiałe jest, że Dzieciątko Chrystus znajduje się nad ołtarzem pod kiworijem (wewnątrz świątyni). Język warunkowych przestrzennych przeniesień był codziennym i zrozumiałym językiem ruskiego średniowiecza i utalentowani malarze ikon, używając go, potrafili tworzyć delikatne i mocne dzieła.
Czerwone płótno u góry oznacza to, że wydarzenie dzieje się pod osłoną (orędownictwo, opieka) Boga, a kolor symbolizuje odświętność tego, co się dzieje, ale także zapowiada nadchodzącą ofiarę.
Kompozycja i gama kolorystyczna ruskich ikon "Ofiarowania" są takie, że u oglądających je ludzi powstaje wrażenie niejasnej głębokiej ciszy. Zadziwiającej ciszy. Ciszy, za którą poprzez nieosiągalny obraz można odgadnąć nadchodzące dramatyczne wydarzenia na skalę wszechświata.