|
Bizantyjczycy uważali, że sens każdej sztuki
leży w pięknie. Malowali oni ikony, jaśniejące pozłotą
i żywymi barwami. Każdy kolor miał swoje miejsce, swoje
znaczenie. Kolorów nigdy nie mieszano, były one jasne albo
ciemne, ale zawsze czyste. W Bizancjum uważano, że kolor jest
tak samo ważny, jak słowo, bo przecież każde z nich
ma swe znaczenie. Jedna lub kilka barw tworzyły mówiący
obraz. Ucząc się od Bizantyjczyków, ruscy mistrzowie
- malarze ikon, przyjęli i zachowali symbolikę koloru. Ale na
Rusi ikona nie była taka okazała i surowa, jak w cesarskim Bizancjum.
Barwy na ruskich ikonach stały się bardziej żywe, jasne
i dźwięczne. Malarze ikon Starej Rusi nauczyli się tworzyć
dzieła, bliskie warunkom, smakom i ideałom miejscowym.
 Kolor
złoty
Złoty blask mozaik i ikon pozwolił poczuć blask Boga i
wspaniałość Królestwa Niebieskiego, w którym
nigdy nie ma nocy. Złoty kolor oznaczał samego Boga. Kolor ten
lśni różnorakim odcieniami na ikonie Matki Bożej
Wladimirskiej.
Kolor purpurowy
Kolor purpurowy, albo szkarłatny, zawsze był ważny w kulturze
bizantyjskiej. To kolor króla, władcy - Boga w Niebie, cesarza
na ziemi. Tylko imperator mógł podpisywać edykty purpurowym
atramentem i zasiadać na purpurowym tronie, tylko on nosił purpurowe
ubranie i buty (dla wszystkich było to surowo zabronione). Skórzane
albo drewniane oprawy Ewangelii były powlekane purpurową tkaniną.
Kolor ten był obecny na ikonach na ubraniu Matki Bożej - królowej
Niebios.
 Kolor
Czerwony
Czerwony to jeden z najbardziej zauważalnych na ikonie kolorów.
To kolor ciepła, miłości, życia, energii życiodajnej.
Właśnie dlatego kolor czerwony stał się symbolem Zmartwychwstania
- zwycięstwa życia nad śmiercią. Ale jednocześnie
jest to kolor krwi i mąk, kolor ofiary Chrystusa. W czerwonych ubraniach
byli na ikonach przedstawiani męczennicy. Czerwonym niebieskim ogniem
błyszczą skrzydła, zbliżonych do tronu Boga aniołów-serafimów.
Niekiedy malowano czerwone tła - jako znak triumfu życia wiecznego.
Kolor biały
 Kolor
biały jest symbolem Boskiego światła. To kolor czystości,
świętości i prostoty. Na ikonach i freskach świętych
i sprawiedliwych zwykle przedstawiano ubranych na biało. Sprawiedliwi
to ludzie dobrzy i uczciwi, żyjący "według prawdy". Tym
samym białym kolorem świeciły pieluszki dzieci, dusze umarłych
i aniołowie. Ale w kolorze białym przedstawiano tylko dusze
sprawiedliwe.
 Kolory
niebieski i błękitny
Kolory niebieski i błękitny oznaczały nieskończoność
nieba, symbol innego, wiecznego świata. Kolor niebieski był
uważany za kolor Matki Bożej, łączącej w sobie
cechy ziemskie i niebieskie. Malowidła w wielu świątyniach,
poświeconych Matce Bożej, przepełnione są niebieskim
błękitem.
Kolor zielony
Kolor zielony jest naturalny, żywy. To kolor trawy i liści,
młodości, kwitnienia, nadziei, wiecznego odnowienia. Zielonym
kolorem malowano ziemię, był on obecny tam, gdzie zaczynało
się życie - w scenach Bożego Narodzenia.
Kolor brązowy
Brązowy - to kolor gołej ziemi, prochu, wszystkiego, co czasowe
i skazitelne. Mieszając się z cesarską purpurą w ubraniach
Matki Bożej, kolor ten przypominał o ludzkiej naturze, podwładnej
śmierci.
Kolor czarny
 Kolor
czarny to kolor zła i śmierci. W malarstwie ikon na czarno zamalowywano
groty - symbole grobu - i ziejącą otchłań piekielną.
W niektórych wątkach mógł to być kolor tajemnicy.
Na przykład, na czarnym tle, oznaczającym nieosiągalną
głębię Wszechświata, przedstawiano Kosmos - starca
w koronie na ikonie Zstąpienia Ducha Świętego. Czarne ubrania
mnichów, którzy odstąpili od zwykłego życia
to symbol rezygnacji z poprzednich przyjemności i przyzwyczajeń,
swojego rodzaju śmierć za życia.
Kolorem, którego nigdy nie używano w malarstwie ikon jest
szary. Złączywszy w sobie czarne i białe, zło i dobro,
stawał się on kolorem niejasności, pustki, niebytu. Dla
takiego koloru nie było miejsca w promiennym świecie ikony.
|
