|
W świątynnym kosmosie bardzo ważny jest dźwięk.
W świątyniach akustyka nie jest całkiem zwyczajna; w starych
świątyniach, aby zwiększyć możliwości akustyczne,
zamurowywano w ścianach garnki i dzbany, po to by zwiększyć
ilość powierzchni sferycznych, odpierających dźwięk.
Dlatego głos, nawet nie najgłośniejszy, jest tutaj dobrze
słyszany. Świątynia prawosławna zorientowana jest
na głos ludzki, tak jak cały wszechświat - na człowieka.
Jedynym instrumentem muzycznym w świątyni prawosławnej
jest dzwon. Ojcowie Kościoła oddawali pierwszeństwo głosowi
ludzkiemu, uważając go za najdoskonalszy instrument, stworzony
przez Samego Boga. Ale dzwony pozostały. Z początku miały
rolę wyłącznie pomocniczą - wzywanie wiernych na modlitwę.
Dzwony, które wydają się być charakterystyczne dla
prawosławia, przyszły z Zachodu, a organy, nieodzowny instrument
liturgii katolickiej, zostały przywiezione do Europy z Bizancjum,
gdzie brzmiały na dworze imperatora.
Duże dzwony są używane nieczęsto, tylko podczas uroczystych
albo tragicznych momentów. Zwykle na dzwonnicy świątyni
prawosławnej zawieszonych jest kilka dzwonów o różnych
rozmiarach.
W prawosławiu złożyła się tradycja zwiastuna
- polifonii dzwonowej, gdy dzwonnik wprowadza w ruch kilkadziesiąt
dzwonów, gdzie każdy dzwon gra swoją partię, ale
dźwięki wszystkich zlewają się jedną harmonię
radosnego wesela.
W liturgii prawosławnej koniecznie uczestniczy chór. Śpiew
w Kościele Prawosławnym nie ma akompaniamentu instrumentalnego,
tak jak nie miał go we wczesnych epokach Kościół
Katolicki. Chóralny, jednogłośny śpiew, który
panował w rosyjskiej tradycji prawosławnej aż do końca
XVII wieku, jest swego rodzaju szkołą duchową dla człowieka,
dostrajającego swój głos do brzmienia chóru. W
ten sposób człowiek uczył się harmonijnego dopasowania
swojego duchowego świata do świata duchowego innych ludzi, i
ogólnie - do całego wszechświata, stworzonego przez Boga
zgodnie z zasadami harmonii.
Muzyczna część liturgii, tak jak wszystko w świątyni,
posiada nie tylko estetyczne znaczenie, ale swój głęboki
sens, który pomaga głębiej zrozumieć istotę
wiary prawosławnej. Tutaj słowa i melodia bardzo ciasno są
związane między sobą, dlatego Ojcowie Kościoła
uczyli: "Niech twój głos śpiewa, a rozum pilnie rozmyśla
nad śpiewem". Treść śpiewów cerkiewnych powinna
być ściśle zgodna z dogmatyką - podstawami wiary.
Wiele śpiewów pełni tą samą rolę, co świątynne
malowidła - wyjaśniają, uczą prawd Prawosławia.
|
